16. ਜਿਸ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਲਗ ਨਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
(1) ਵਰਣ
(2) ਮੁਕਤਾ
(3) ਦੁੱਤ
(4) ਵਿਅੰਜਨ
(2) ਮੁਕਤਾ
17. ‘ ੳ’ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਲਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ?
(1) ‘ ਹੋੜਾ
(2) ਦੁਲਾਵਾਂ
(3) ਔਂਕੜ
(4) ਦੁਲੈਂਕੜ
(2) ਦੁਲਾਵਾਂ
18. ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕੁੱਝ ਅਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ?
(1) ਨਾਂਵ
(2) ਸਾਰਥਕ
(3) ਸ਼ਬਦ
(4) ਪੜਨਾਂਵ
(2) ਸਾਰਥਕ
19. ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
(1) ਕਰਤਾ
(2) ਕਿਰਿਆ
(3) ਕਰਮ
(4) ਪੂਰਕ
(2) ਮੁਕਤਾ
20. ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
(1) ਕਰਤਾ
(2) ਕਰਮ
(3) ਕਿਰਿਆ
(4) ਪੂਰਕ
(2) ਕਰਮ
21.ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਵਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
(1) ਚਾਰ
(2) ਦੋ
(3) ਪੰਜ
(4) ਤਿੰਨ
(4) ਤਿੰਨ
22. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
a) ਦੇਵਨਾਗਰੀ
b) ਰੋਮਨ
c) ਫਾਰਸੀ
d) ਗੁਰਮੁਖੀ
d) ਗੁਰਮੁਖੀ
23. ਪੜਨਾਂਵ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
a) ਤਿੰਨ
b) ਚਾਰ
c) ਪੰਜ
d) ਛੇ
d) ਛੇ
24. ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ ?
a) ਰੁਕਣਾ
b) ਕੁਰਸੀ
c) ਹੱਸਣਾ
d) ਉਹ
b) ਕੁਰਸੀ
25. ਪਰਿਮਾਣ ਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੁਣੋ ?
a) ਸੱਤ ਮੀਟਰ
b) ਗੋਰਾ
c) ਕਾਰ
d) ਅਸੀਂ
a) ਸੱਤ ਮੀਟਰ
26. ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਦੂਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
a) ਕੋਲ
b) ਸਾਹਮਣੇ
c) ਪਾਸ
d) ਨੇੜੇ
b) ਸਾਹਮਣੇ
27. ਜਾਤ ਦੀ ਕੋਹੜ-ਕਿਰਲੀ _ _ _ _ _ _ ਅਖਾਣ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।
a) ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ
b) ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੇ
c) ਉੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ
d) ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ
b) ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੇ
28. ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਕੀ ਹੈ ?
a) ਉਪ — ਭਾਸ਼ਾ
b) ਖੇਤਰ
c) ਲਿਪੀ
d) ਭਾਸ਼ਾ
b) ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੇ
29. ਸ਼ਬਦ ਨੇ , ਨੂੰ ਅਤੇ ਦਾ ਕੀ ਹਨ ?
a) ਵਿਸਮਿਕ
b) ਵਿਸ਼ੇਸਣ
c) ਸੰਬੰਧਕ
d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
b) ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੇ
30. ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਚੁਣੋ ।
a) ਸੀ
b) ਹੈ
c) ਗਾ
d) ਦਾ
b) ਹੈ
31. ਊਠ ਦੇ ਗਲ _ _ _ _ _ _ ਅਖਾਣ ਪੂਰੀ ਕਰੋ ।
a) ਜੀਰਾ
b) ਘੁੰਗਰੂ
c) ਟੱਲੀ
d) ਹਾਰ
c) ਟੱਲੀ
32. ਦੀਵੇ ਥੱਲੇ _ _ _ _ _ _ ਮੁਹਾਵਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ।
a) ਜ਼ਮੀਨ
b) ਹਨੇਰਾ
c) ਚਾਨਣਾ
d) ਤੇਲ
b) ਹਨੇਰਾ
33. ਖਾ, ਪੀ , ਉੱਠਣਾ, ਜਾਗਣਾ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹਨ ?
a) ਨਾਂਵ
b) ਪੜਨਾਂਵ
c) ਕਿਰਿਆ
d) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
c) ਕਿਰਿਆ
34. ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
a) ਕਰਮ
b) ਕਰਤਾ
c) ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ
d) ਵਾਕ
b) ਕਰਤਾ
35. ਆਪੇ ਫਾਥੜੀਏ ਤੈਨੂੰ _ _ _ _ _ _ ਅਖਾਣ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।
a) ਕੌਣ ਪਛਾਣੇ
b) ਕੋਈ ਨਾ ਪਛਾਣੇ
c) ਸੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨੀਏ
d) ਕੌਣ ਛੁਡਾਵੇ
d) ਕੌਣ ਛੁਡਾਵੇ
36. ਉਹ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਦੀ — ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ।
a) ਸਾਧਾਰਨ
b) ਮਿਸ਼ਰਿਤ
c) ਸੰਯੁਕਤ
d) ਵਿਸਮਿਕ
c) ਸੰਯੁਕਤ
37. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
a) ਦੰਦ ਕੱਢਣੇ
b) ਦੰਦ ਤੋੜਨੇ
c) ਦੰਦ ਪੀਸਣੇ
d) ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਨੇ
d) ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਨੇ
38. ਰੂਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਯੋਜਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ।
a) ਦੋ
b) ਤਿੰਨ
c) ਚਾਰ
d) ਪੰਜ
a) ਦੋ
39. ਸੰਬੰਧਕ ਚੁਣੋ ।
a) ਮੈਂ , ਸਾਡਾ
b) ਤੂੰ , ਤੁਸੀਂ
c) ਦਾ , ਦੇ
d) ਕੌਣ , ਕਦੋਂ
c) ਦਾ , ਦੇ
40. ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਦੁੱਧ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ , ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ ?
a) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
b) ਸੰਖਿਆਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
c) ਨਿਰਣਾਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
d) ਮਿਣਤੀਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
d) ਮਿਣਤੀਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
41. ਸਹੀ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ ।
a) ਹਾਲ — ਸਿਹਤ
b) ਹਾਲ — ਤੋਰ
c) ਹਾਲ — ਚਾਲ
d) ਹਾਲ — ਦੌੜ
c) ਹਾਲ — ਚਾਲ
42. ਹਰਜੀਤ ਖੇਡਦਾ ਹੈ , ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ ਹੈ ?
a) ਵਰਤਮਾਨ
b) ਭੂਤਕਾਲ
c) ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ
d) ਅੰਤ — ਕਾਲ
a) ਵਰਤਮਾਨ
43. ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਵਾਕਾਂ ਵਾਕਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ , ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
a) ਯੋਜਕ
b) ਪੜਨਾਂਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
c) ਪਿਛੇਤਰ
d) ਸੰਬੰਧਕ
a) ਯੋਜਕ
44. ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਕੀ ਹੈ ?
a) ਸ਼ਬਦ
b) ਧੁਨੀ
c) ਵਾਕ
d) ਵਿਆਕਰਨ
b) ਧੁਨੀ
45. ‘ ਤੁਛ ‘ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
a) ਅਦਾਨਾ
b) ਵੱਡਾ
c) ਮੋਟਾ
d) ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ
a) ਅਦਾਨਾ
46. ‘ ਕੌਝਾ ‘ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
a) ਘੱਟ
b) ਪੂਰਾ
c) ਸਾਰਾ
d) ਅਖੀਰ
c) ਸਾਰਾ
47. ਸਹੀ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ ?
a) ਹੱਕ — ਹਰਾਮ
b) ਹੱਕ — ਹਲਾਲ
c) ਹੱਕ — ਨਹੱਕ
d) ਹੱਕ — ਕਮਾਈ
d) ਹੱਕ — ਕਮਾਈ
48. ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ‘ ਸਬਰ ‘ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
a) ਸੰਤੋਖ
b) ਰੱਜ
c) ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ
d) ਭੁੱਖ
d) ਭੁੱਖ
49. ‘ਕੁੜਤਨ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ ?
a) ਨਮਕੀਨ
b) ਮਿਠਾਸ
c) ਫਿੱਕਾ
d) ਕੌੜਾ
b) ਮਿਠਾਸ
50. ‘ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਐਂਵੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ’ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੁਣੋ ?
a) ਉਹ
b) ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ
c) ਐਂਵੇ
d) ਵਿਚਾਰਾ
d) ਵਿਚਾਰਾ
A. ਨੋਟ : ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁਹਾੜੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਰਿੱਛ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਕੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਰਿੱਛ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ।
ਕੁਹਾੜੀ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ
ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁਹਾੜੀ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਸੀ।
ਨੋਟ : ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ ਰਾਹੀਂ ‘ਇਹ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਬੈਠੀ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਆਸਿਓਂ-ਪਾਸਿਓਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਣ ਦੇ ਯਤਨ ਸਦਕਾ ਇਸ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ।’ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਜਾਂ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਕਈ ਮਹਾਂਕਾਲੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਵਿੱਚ ‘ਸਰਵ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਆਮੀ’ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਨੋਟ : ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
‘ਅਨਪੜ੍ਹ’ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ‘ਅਨ’ ਅਤੇ ‘ਪੜ੍ਹ’। ‘ਪੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਪੜ੍ਹਣਾ। ‘ਅਨ’ ਅਗੇਤ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਜਿਹੜਾ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤਕ ਨਿਤਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਚੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਰ-ਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਜੂਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧਦਾ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਖਾਵਾਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲਈ, ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨੋਟ : ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤੁਅੱਸਬ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸਲਾਮੀ ਤੁਅੱਸਬ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੋਂ – ਅੰਦਰੀਂ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਦੋਸਤ ਅਬੁੱਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪੈਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ –
ਆਮ ਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਆਚਰਨਕ ਪੱਖੋਂ ਗਿਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਹਰ ਔਖੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਮੌਕੇ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਚਰਨ ਕਰਕੇ ਗਿਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਐਸੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ, ਲਾਲਚ ਨੂੰ, ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਨਿਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਭਗਤੀ ਦਾ ਫਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਸਾਨੂੰ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਸਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੇ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਅਣਡਿੱਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ –
ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ ‘ਹਿੰਸਾ’ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮਨ ਦੁਆਰਾ, ਵਚਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ‘ਅਹਿੰਸਾ’ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਅਧਾਰ ਵੀ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਭਗਵਾਨ, ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜਿਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਨੇ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਪੂਰਣ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਅਭਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਕ ਸਦਾ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1. ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਕਿਉਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ੳ. ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਚਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ
ਅ. ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਕਾਊ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ
ੲ. ੳ ਅਤੇ ਅ ਦੋਵੇਂ
ਸ. ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ੲ. ੳ ਅਤੇ ਅ ਦੋਵੇਂ
2. ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ, ਉਹ ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ੳ. ਪੁਰਖ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
ਅ. ਨਿੱਜ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
ੲ. ਸੰਬੰਧ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
ਸ. ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ।
ੳ. ਪੁਰਖ-ਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
3. ‘ਮੇਰੀ ਚੁੰਨੀ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ?
ੳ. ਗੁਣ-ਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਅ. ਸੰਖਿਆ-ਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸਣ
ੲ. ਨਿਸ਼ਚੇ-ਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਸ. ਪੜਨਾਂਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ।
ੳ. ਗੁਣ-ਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
4. ਕਾਰਜ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਯੋਜਕ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ?
ੳ. ਪੰਜ
ਅ. ਛੇ
ੲ. ਦੋ
ਸ. ਅੱਠ
ੲ. ਦੋ
5. ‘ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ।’ ਇਹ ਵਾਕ ਕਿਹੜੇ ਵਾਚ ਵਿੱਚ ਹੈ?
ੳ. ਭਾਵ ਵਾਚ
ਅ. ਕਰਤਰੀ ਵਾਚ
ੲ. ਕਰਮਣੀ ਵਾਚ
ਸ. ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅ. ਕਰਤਰੀ ਵਾਚ
6. ਉਹ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ।’ ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਬੰਧਕ ਚੁਣੋ:
ੳ. ਉਹ
ਅ. ਕਾਰ
ੲ. ਵਿੱਚ
ਸ. ਬੈਠੇ ਹਨ।
ੲ. ਵਿੱਚ
7. ਨੀ/ ਬੀਬਾ/ ਕੁੜੇ/ ਵੇ/ ਓਏ’ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸਮਿਕ ਹਨ?
ੳ. ਪ੍ਰਸੰਸਾ-ਵਾਚਕ ਵਿਸਮਿਕ
ਅ. ਹੈਰਾਨੀ-ਵਾਚਕ ਵਿਸਮਿਕ
ੲ. ਸੰਬੋਧਕੀ ਵਿਸਮਿਕ
ਸ. ਸ਼ੋਕ-ਵਾਚਕ ਵਿਸਮਿਕ।
ੲ. ਸੰਬੋਧਕੀ ਵਿਸਮਿਕ
8. ‘ਜਗਣਾ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ:
ੳ. ਬੁਝਣਾ
ਅ. ਜਾਗਣਾ
ੲ. ਸੌਣਾ
ਸ. ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ।
ੳ. ਬੁਝਣਾ
9. ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜ ਧੁਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?
ੳ. ੳ, ਅ, ੲ, ਸ, ਹ
ਅ. ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼
ੲ. ਙ, ਞ, ਣ, ਨ, ਮ
ਸ. ਙ, ਞ, ਣ, ੜ, ਲ਼।
ਅ. ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼
10. ਸਮਾਨ ਯੋਜਕ ਚੁਣੋ:
ੳ. ਕਿਉਂਕਿ, ਤਾਂ ਜੋ
ਅ. ਜੀਕੁਰ, ਜਿਵੇਂ
ੲ. ਇਸ ਕਾਰਨ, ਕਿ
ਸ. ਤੇ, ਅਤੇ
ਸ. ਤੇ, ਅਤੇ
11. ਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ?
ੳ. ਪੰਜ
ਅ. ਛੇ
ੲ. ਦੋ
ਸ. ਅੱਠ
ੲ. ਦੋ
Pos. Name Score Points 1 Anmolpreet kaur 98 % 49 2 Mansi Sharma 100 % 25 3 sourabh 48 % 24
© 2025 | SoE-Meritorious Success Adda